“Bij het vermoeden van problemen van psychologische aard, zoals sociale angst, negatief zelfbeeld, paniekaanvallen of depressie, bij de persoon die stottert dient de logopedist te overleggen met (ouders van) de persoon die stottert over een mogelijke verwijzing naar een psycholoog, psychiater of orthopedagoog.”
Aldus pagina 16 van de huidige Richtlijn Stotteren, van de Nederlandse Vereniging voor Stottertherapie- NVST, NVLF | Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie en patiëntenvereniging Demosthenes.
In voorgaande pagina’s termen als: stotterernst, risicofactoren, zwakke vaardigheden, negatieve reactiviteit, etc. Nergens een sociale visie op stotteren, dat het iets is wat bij veel mensen blijft en waarmee te leven is. Dat jongeren zich niet schuldig hoeven te voelen voor het feit dat ze ‘nog steeds stotteren’. In plaats van zo’n sociale visie gaat alle aandacht uit naar diagnose en behandeling. Het oplossen van de ‘stoornis’ (dat woord komt 50 keer voor!).
Onthullend is dat logopedisten volgens deze richtlijn gaan doorverwijzen als er ‘problemen van psychologische aard’ spelen. Stel, een tiener loopt vast omdat de school geen raad weet met stotteren. Klasgenoten pesten. Het kind vereenzaamt en ervaart paniek en angst als het moet spreken. Wat gebeurt er dan volgens deze Medisch Model-richtlijn? Dan moet de logopedist (die dus blijkbaar onvoldoende geschoold is in het psychische en sociale) doorverwijzen naar psycholoog, othopedagoog of psychiater.
Maar de meeste psychologen weten niks van stotteren! Bij ons komen meldingen binnen van mensen die zich met stotterverdriet bij een psycholoog melden en dan horen: ‘Eigenlijk is er niets met je aan de hand, maar dat stotteren zit alles in de weg. Daar kan ik je niet mee helpen, daar is de logopedist voor. Als jij vloeiender leert spreken, zal je leven vanzelf weer aangenamer worden.’
De realiteit: stotteren kan diep ingrijpen op je zelfvertrouwen, je relaties, je sociale positie en je uitingsvrijheid. Stotteren tast vaak de kwaliteit van leven aan. Deze richtlijn legt die last bij het stotterende individu neer, niet bij het gezin, niet bij de school, niet bij de werkomgeving. Terwijl, als je de omgeving stottervriendelijker maakt, het leven van iemand die stottert daadwerkelijk beter kunt maken. Door zo op het individu te focussen nemen logopedisten het risico dat stotterende mensen zich schuldig gaan voelen over hun spraak.
Deze richtlijn moet niet alleen herzien worden. Herschrijven is beter. Maar ja, dat is window-dressing… Het echte probleem is de achterhaalde en medische manier van werken en en denken. Deze sector focust vooral op ‘herstel’ maar heeft getuige de richtlijn geen idee hoe je de omgeving stottervriendelijk maakt. Daarmee voedt deze richtlijn het stigma op stotteren, dat wij er aan moeten blijven werken totdat we genezen zijn van onze ‘stoornis’.
Dat is pas echt zorgwekkend! Tot zover onze diagnose…
PS: StotterFonds/Demosthenes wees meermaals ons onderzoek ‘Stotterend solliciteren’ af, onze poging om de arbeidsmarkt inclusiever te maken.
In de Richtlijn Stotteren lezen wij dat patiëntenvereniging Demosthenes (mede-initiatiefnemer richtlijn) discriminerende werkgevers gelijk geeft:
“De stoornis veroorzaakt angst om te spreken of beperkingen in de effectieve communicatie, sociale participatie, of schoolresultaten of werkpresentaties. Stotteren kan grote gevolgen hebben voor het functioneren. De mate van stotteren varieert per situatie. In spreeksituaties die spanning opwekken, kan het stotteren ernstiger worden.”
Een zeer schadelijke passage, waar de leidende stotterorganisaties (en de behandelaars waarmee zij verstrengeld zijn) mee ingestemd hebben. Deze richtlijn helpt ons niet verder. Deze richtlijn is het probleem.
Niet ‘de stoornis stotteren’ veroorzaakt ‘beperkingen in participatie’. Het is de werkomgeving die barrières opwerpt, die stotteren problematiseert. Met de Richtlijn Stotteren in de hand kunnen werkgevers sollicitanten zelfs de deur wijzen… Hoe heeft het ooit zover kunnen komen? Waarom werkt patiëntenvereniging Demosthenes hier aan mee?
Dit gaat niet alleen tegen onze belangen in, ook tegen onze grondrechten.
Uit het colofon: De ‘Richtlijn stotteren bij kinderen, adolescenten en volwassenen 2020’ is een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Stottertherapie (NVST), de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF, tevens financier) en de officiële patiëntenvereniging Demosthenes.