Waar komt het stigma op stotteren vandaan? Het misverstand dat wie ‘nog steeds’ stottert er onvoldoende aan gewerkt heeft? Laten we eerst een willekeurige opmerking uit een tv-programma belichten. In 2024 zei voetbalmarketeer Chris Woerts bij Voetbal Inside over de stotterende Feyenoord-speler Lutsharel Geertruida: “Ook voor zijn carrière, als hij dadelijk naar Bayern München gaat, of een andere club, en hij komt dan stotterend die kleedkamer binnen, dan begin je met een achterstand. Dus voor zijn eigen persoonlijke ontwikkeling is het heel belangrijk dat hij gewoon normaal kan praten.”
De voetballer zat toen net in een traject van Del Ferro, een methode die voor sommigen helpt maar waar velen juist slechter uitkomen. En vooral ook slechter gaan denken over hun stotteren. Hier zien we in ieder geval dat het stigma op stotteren actief vanuit het behandelveld gevoed wordt.
Reguliere logopedist-stottertherapeuten, die doen daar niet aan mee, zou je denken… Niets is minder waar. Het StotterFonds, waarin een commissie van behandelaars de voorlichting voor patiëntenvereniging Demosthenes doet (echt? ja, echt…), verspreidt een folder met de titel ‘Stotteren, er is wat aan te doen’. Die titel zorgt voor volle behandelkamers, maar is natuurlijk problematisch, gezien de uitsluitingen waar wij mee te maken hebben.
Dan de tekst, in de folder. Die wijkt niet eens zoveel af van wat de voetbalmarketeer over de stotterende voetballer zei. We citeren deze voorlichtingsfolder van Demosthenes/StotterFonds: “Voor bepaalde functies is goede communicatie erg belangrijk. (..) Extra training of therapie zal dan zinvol zijn. Je kunt de werknemer daarbij ondersteunen door tijd en/of middelen beschikbaar te stellen. Wanneer de werknemer na therapie makkelijker spreekt, komt dit de prestaties in zijn of haar werksituatie ten goede.”
Is dit wat patiëntenvereniging Demosthenes wil uitdragen? Moet het spreken eerst vloeiender voordat de prestaties kunnen toenemen? Woorden doen ertoe en de woorden die vanuit het zorgconstruct Demosthenes/StotterFonds/NVST de wereld in gezonden worden, zijn vaak zeer stigmatiserend. Die produceren schuld en schaamte. De last dat wij levenslang aan onze spraak moeten blijven werken.
De PG-subsidie van het ministerie van VWS is bedoeld voor versterking van de belangen van mensen die stotteren, niet voor het schrijven van folders met titels als ‘Stotteren, er is wat aan te doen’ – die gelden als reclame voor de zorgsector. Zo zonde dat Demosthenes zich heeft laten opslokken en verzwakken door het behandelveld. Het wordt tijd voor een onafhankelijke en zelfbewuste patiëntenvereniging waarin ruimte is voor stotterervaringen die niet het medische model promoten. Waar voorlichting niet in een protocol gegoten wordt, gepolijst door behandelaars die hier hun werk van hebben gemaakt. Laat therapeuten hun eigen folders schrijven en bekostigen. Deze teksten helpen ons van de regen in de drup.
In een eerdere versie van die folder met die titel stond: “Via de NFS en de patiëntenvereniging Demosthenes kun je in contact komen met andere stotterende personen of advies krijgen over therapieën. Wie weet is dat voor jou net het zetje in de goede richting om de stotternarigheid langzaam maar zeker van je af te schudden.” Stotternarigheid? Woorden doen ertoe. En het wordt steeds duidelijker dat er vanuit de hoek van Demosthenes/StotterFonds actief het stigma is gevoed dat wie ‘nog steeds stottert’ het aan zichzelf te danken heeft.
Ondertussen werft StotterFonds/Demosthenes donateurs met deze tekst: “Het StotterFonds zet zich in om het probleem stotteren de wereld uit te krijgen, te beginnen bij Nederland, te beginnen bij de jeugd.” Echt? Ja, echt.
Bronnen:
https://www.stotteren.nl/images/webshop/A4_Stotteren_er_is_wat_aan_te_doen.pdf
https://www.stotteren.nl/webshop/folders/stotteren-er-is-wat-aan-te-doen-detail.html
https://www.stotteren.nl/stotterfonds/steun-ons.html
Hierboven een schermfoto van de donatie-pagina van StotterFonds. Het staat er echt: “Het StotterFonds zet zich in om het probleem stotteren de wereld uit te krijgen, te beginnen bij Nederland, te beginnen bij de jeugd. Er is nog veel voorlichting nodig en ook veel onderzoek om het stotteren in de toekomst uit de wereld te krijgen.” Dit soort teksten, ook zijn ze krukkig geformuleerd, kunnen echt niet. Woorden doen ertoe. En deze woorden kunnen anno 2025 niet meer. Gewezen op die teksten, gaf een woordvoerder van StotterFonds/Demosthenes aan die teksten te blijven handhaven. Hij ziet het probleem er niet van in en verdedigt de teksten, alsof er iets anders mee bedoeld wordt. Daarom citeren we hier heel precies, zodat iedereen kan lezen wat er staat en zijn of haar eigen oordeel daar over kan vormen.