In reactie op een interview in Psychologie Magazine, over hoe het is om op te groeien met stotteren en hoe je kracht haalt uit The Declaration of the Right to Stutter, meldde psychotherapeut Arthur Goulooze zich.
Op de LinkedIn-pagina van het tijdschrift reageert hij: “Ik zag en zie fantastische resultaten (ook bij mijzelf) bij het Del Ferro Instituut, echte professionals! Je komt er echt 100 procent vanaf (niks ermee leren leven of zoiets!). Hou op met ‘omdat het er mag zijn’; zo’n zwaktebod!”
Die 100 procent is een valse gezondheidsclaim. Zoals we die wel vaker zien bij ‘de handelaars in de hoop op vloeiend spreken’. Ook Jan Heuvel, die zichzelf ‘coach voor natuurlijk spreken’ noemt, adverteert op die manier zijn Hausdörfer-methode. ‘Helemaal stoppen met stotteren. Onze methode werkt 100 procent’, klinkt het in zijn Google-advertentie. Del Ferro belooft: ‘Je overwint stotteren volledig.’
Gewezen op verklaringen van oud-cursisten, die verschrikkelijke herinneringen hebben aan de Del Ferro-methode, die vaak helemaal niet werkt en juist de schaamte en schuld rondom het stotteren doet toenemen, schrijft Arthur Goulooze. “Ik heb er veel cliënten naar verwezen die compleet van het stotteren afkwamen; was als oud-leerling laatst bij een training met cursisten die laaiend enthousiast waren en hun vorderingen lieten zien. Tuurlijk zullen er afvallers/opgevers zijn, dat rechtvaardigt nog niet een doeltreffende en efficiënte methode af te branden.”
Hoe nauw Arthur Goulooze bij Del Ferro betrokken is, blijft onduidelijk. Wel blijkt dat in het kleine Del Ferro-team zijn dochter werkzaam is, als ademspecialist en communicatiemedewerker. En Arthur Goulooze maakt zichzelf ook kenbaar als voormalig cursist van Del Ferro.
Dat is een bekend fenomeen: mensen die ooit gestotterd hebben en nu vloeiend spreken, voelen soms diepe minachtig voor mensen ‘die nog steeds’ stotteren. Die minachtig spreekt Arthur Goulooze ook gewoon uit. Hoe dit soort ‘ex-stotteraars’ het stigma voeden dat iedereen (‘100 procent!’) er met een bepaalde methode vanaf kan komen, is een studie op zich waard. In ieder geval is het duidelijk dat Goulooze niet bijdraagt aan stotter-inclusie. Stotteren mag er zelfs niet zijn, aldus deze Del Ferro-doorverwijzer. Hij zegt ook nog: “Niks ermee leren leven, zo’n zwaktebod!” Hij spreekt over “opgevers”.
Is die taal afgestemd met de directie van het Del Ferro-instituut? Het is wel de taal die we van dit instituut kennen, al decennia. Respectloos richting de oud-cursisten aan wie ze veel geld hebben verdiend en die ze achterlieten met nog meer schaamte voor stotteren. Nog meer schuld dat ze ‘nog steeds stotteren’.
Wij hopen dat er een keer een Wereldstotterdag aanbreekt waarop behandelaars (of hun promotors) eens niet het podium pakken. Maar waar stotterende mensen – los van een methode – ruimte opeisen om te spreken zoals ze spreken. The Right to Stutter, zoals dat in een internationale verklaring wordt genoemd. Weg van het medische model dat ons zo lang klein en afhankelijk hield. En richting het sociale model dat de schaamte en schuld van het stotteren haalt. Daarin loopt Nederland helaas ontzettend achter. Het StotterFonds haalt zelfs geld op met de slogan: “Het probleem stotteren de wereld uit, te beginnen bij Nederland, te beginnen bij de jeugd.” Deze stotterindustrie is zelf het probleem, niet de oplossing.
Hieronder verklaringen van oud-cursisten van Del Ferro
“‘Als ik niet meer stotter, dan kan ik doen wat ik wil doen. Dan word ik gelukkig.’ Een gedachte die ik lange tijd heb gehad. En toen was daar Del Ferro! Zij zeiden dat ik stottervrij zou worden als ik maar hard genoeg oefende. Met 110 procent vertrouwen begon ik de cursus; want hard werken kon ik wel! Stotteren, dát is pas hard werken. Tijdens de cursus en op de korte termijn sprak ik inderdaad vloeiend(er). Maar, daarbuiten en na een paar maanden was het moeilijk. De euforie verdwijnt, en diepgewortelde gevoelens komen weer naar boven. Soms had ik wel twintig ademhalingen nodig om in de ‘concentratie’ te komen. Uiteindelijk besloot ik regelmatig om maar niet meer te praten. Het kostte me te veel energie. De werknemers van Del Ferro proberen je motivatie om te oefenen en niet te stotteren hoog te houden. Dat doen ze door negatieve verhalen, maar ook doordat je bijvoorbeeld je eerste video-opname (met heel veel stotteren) moest terug kijken. Daardoor werd mijn gevoel dat stotteren verkeerd is groter. Het leidde tot meer angst om te stotteren, zelfhaat, schuldgevoel en schaamte. ‘De beste therapie van de wereld werkte bij mij niet.’ Aan motivatie en hard werken lag het niet. Het lag wel aan een methode die niet voor iedereen werkt, met een aanpak die veel schade kan doen als het bij jou niet blijkt te werken.” (M.E.)
“Ik ben zelf ooit voor een introductie van Del Ferro naar Amsterdam geweest. Daar is het bij gebleven. Ik voelde toen al dat deze methode veel te agressief zou zijn voor mij.” (J. v. E.)
“Ik heb ongeveer hetzelfde meegemaakt als Steven, en ben van mening dat de stottertherapie die Del Ferro geeft schadelijk is. Met de documentaire Kind van Zuid, over Feyenoord-verdediger Lutsharel Geertruida, wordt weer het beeld geschetst dat stotteren best te verhelpen is: ‘Kijk maar naar wat we bij Geertruida hebben bewerkstelligd, met genoeg inspanning en doorzetten is hij van het stotteren af.’ Maar voor mij werkte het niet, integendeel.
Van de oude Len del Ferro mocht je niet stotteren. En als je dat wel deed, dan was je gewoon niet gemotiveerd genoeg, en wilde je er blijkbaar niet van af. Die instelling was voor mij, en voor vele anderen, enorm schadelijk. Jij als stotteraar was er schuldig aan dat je bleef stotteren. Destijds werd van ons verwacht dat je in elke spreeksituatie je handen in je zij zette, en dan moest je de woorden eruit duwen. Dat voelde ik me nog meer voor schut staan, nog erger dan het stotteren dus. Bovendien, inspanning houdt stotteren in stand.
Voor Del Ferro is stotteren een prima verdienmodel en helaas hebben ze veel zorgverzekeraars weten te overtuigen om hun therapie te vergoeden. Dus ouders denken er goed aan te doen om hun stotterende kinderen ernaartoe te sturen. Het wordt vergoed dus het zal helpen, toch? Maar dat de meeste kinderen er schade van ondervinden op psychisch en vooral sociaal vlak, daar komen ze pas achter als het te laat is.” (G.J.)
“Iedere stotter is een crash”, leerde ik als 18-jarige bij Del Ferro. Het tegennatuurlijke trucje werkte even bij mij, maar was niet vol te houden. Het stotteren kwam heviger terug dan ooit: met meer schaamte, angst en spanning. Zoals dat bijna iedere ex-cursist vergaat, zodra uit beeld van Del Ferro. De succesverhalen gaan vaak over de korte termijn. Ik spande mij maximaal in om deze methode te laten slagen, ten koste van mijn school (destijds vwo 5) en ten koste van mijn zelfvertrouwen als persoon die stottert. Ondanks deze schade zijn mijn gevoelens over Del Ferro nog altijd gemengd. De trainers waren – als ik het goed deed – heel aardig. Dat tilde me dan even op. Dat voelde superfijn. Maar daarna werd ik weer tot de grond afgebrand. Zelfs mijn kledingkeuze werd voor de groep belachelijk gemaakt. Oja, de trainer hield mij ook nog voor dat er een ‘spion’ in mijn klas op school was. Zij had mij destijds bij Del Ferro geïntroduceerd en zij – zo werd mij voorgehouden – controleerde of ik de methode wel toepaste doordeweeks. Ik heb me nog nooit zo onvrij gevoeld. Ergste is nog dat mijn omgeving ook betoverd werd door het kunstje. Zodra ik begon te stotteren, zeiden naasten: ‘Stop! Eerst je handen in je zij en je ribben naar binnen duwen!’ Dat maakte sociale interacties stuk, gesprekjes die ik eerder gewoon vrolijk stotterend deed, kregen een negatieve lading. Ik viel op den duur helemaal stil en werd dood- en doodongelukkig. Er bestaat geen quick fix voor stotteren. Bijkomende maatschappelijke schade: mede vanwege de ‘showtherapie’ Del Ferro, die al decennia ongefilterd mediaaandacht krijgt, is stotteren een soort ‘verwijtbare handicap’ geworden. “Blijf werken aan je spraakhandicap”, staat dan in functioneringsverslagen.” (S.J.)
Namen van de auteurs van voornoemde verklaringen zijn afgeschermd met initialen. Volledige namen op deze pagina. Alles is verifieerbaar. Ook ervaring met Del Ferro? Mail dan naar info@stotterbond.nl.Zie ook onderstaande advertentie van een andere ‘stottergenezer’. Wij menen dat er hier sprake is van een valse gezondheidsclaim die bovendien het stigma voedt dat iedereen (100%) er met training vanaf kan komen. Stotteren, een neurofysiologische conditie, is veel te divers om dergelijke garanties af te geven. Google zou deze advertenties niet moeten doorgeven en de overheid hoort dit niet toe te staan.
Ook een misleidende advertentie gezien? Met een valse gezondheidsclaim over stotteren? Mail deze dan naar info@stotterbond.nl. Graag erbij vermelden op welke datum je die advertentie zag en waar. Bovenstaande advertentie is al een tijdje in omloop. De screenshot is gemaakt op 12 oktober 2025.
Ondanks herhaalde berichten erover, blijft het Nederlandse StotterFonds (dat de voorlichting doet voor de patiëntenvereniging Demosthenes en daarmee zelfs statutair samenwerkt in dezelfde stichting) deze tekst handhaven en zelfs verdedigen: “Het StotterFonds zet zich in om het probleem stotteren de wereld uit te krijgen, te beginnen bij Nederland, te beginnen bij de jeugd. Er is nog veel voorlichting nodig en ook nog veel onderzoek om het stotteren in de toekomst uit de wereld te krijgen. En de kinderen, jongeren en volwassenen die nu stotteren hebben nu vandaag uw steun nodig. U kunt helpen door een bijdrage te doneren, te schenken, na te laten of door in actie te komen.”
Ongetwijfeld hebben sommige stotterende mensen baat gehad bij een methode of logopedie, maar feit is dat 1 procent van de bevolking blijft stotteren. Die hebben er vaak harder aan gewerkt dan wie dan ook. Aan die mensen is ook goed geld verdiend. Zij verdienen het niet dat er vanuit het behandelcircuit dergelijke stigmatiserende teksten de wereld in geslingerd worden. Dat moet anders, dat moet stoppen.